Vrijwillig eigen risico: wat je bespaart en wat je riskeert
Een hoger vrijwillig eigen risico geeft korting op je zorgpremie, maar in 2026 betaal je zo maximaal 885 euro zelf. Dit is de afweging.
Je vergelijkt zorgverzekeringen en ziet dat de premie omlaag gaat zodra je een hoger eigen risico kiest. Dat voelt als een korting zonder nadeel, alleen zo werkt het niet. Je ruilt een lagere maandpremie tegen een groter bedrag dat je zelf betaalt zodra je zorg uit het basispakket gebruikt. De vraag is dus of die ruil bij jouw situatie past, en vooral of je de tegenvaller kunt betalen in een jaar waarin je wel zorg nodig hebt.
Zo werkt het verplichte eigen risico
Iedereen van 18 jaar en ouder betaalt een verplicht eigen risico voor zorg uit het basispakket. Voor 2026 is dat 385 euro, meldt het Zorginstituut Nederland. Het geldt per kalenderjaar, van 1 januari tot en met 31 december.
Een voorbeeld. Krijg je een zorgrekening van 500 euro, dan betaal je zelf 385 euro en betaalt je zorgverzekeraar de overige 115 euro. Had je eerder dat jaar al 150 euro aan zorgkosten betaald, dan is er van het verplichte eigen risico nog 235 euro over.
Word je in de loop van het jaar 18, dan gaat het eigen risico pas daarna lopen. Wie op 4 juni 18 wordt, betaalt vanaf 1 juli eigen risico voor de rest van het jaar. Dat is dan maximaal 192,50 euro.
Wat het vrijwillig eigen risico toevoegt
Bovenop de 385 euro kun je een vrijwillig eigen risico kiezen van 100, 200, 300, 400 of 500 euro. In ruil daarvoor geeft je zorgverzekeraar korting op de maandelijkse premie van je basisverzekering. Hoeveel korting je krijgt, staat in je eigen polis.
Kies je 100 euro vrijwillig eigen risico, dan is je totale eigen risico 485 euro. Bij 200 euro wordt dat 585 euro en bij 300 euro kom je op 685 euro. Bij het maximum van 500 euro betaal je in het slechtste geval 885 euro zelf, namelijk 500 euro plus 385 euro.
Hetzelfde soort rekenvoorbeeld laat het verschil zien. Krijg je met een vrijwillig eigen risico van 100 euro een rekening van 600 euro, dan betaal je 485 euro zelf en betaalt je zorgverzekeraar 115 euro.
Welke zorg er buiten valt
Niet alle zorg telt mee voor het eigen risico. Volgens de Rijksoverheid vallen huisartsenzorg, verloskundige zorg en kraamzorg, bepaalde ketenzorg, wijkverpleging, nacontroles en reiskosten bij orgaandonatie en de gecombineerde leefstijlinterventie er niet onder. Zorg waarvoor geen verplicht eigen risico geldt, valt meestal ook niet onder het vrijwillige eigen risico. Een bezoek aan de huisarts kost je dus geen eigen risico, ook niet als je voor het maximale vrijwillige eigen risico hebt gekozen.
De rekensom met je eigen polis
Het vrijwillig eigen risico is een ruil tussen twee bedragen. Aan de ene kant staat de premiekorting die je het hele jaar krijgt, of je nu zorg gebruikt of niet. Aan de andere kant staat het extra eigen risico dat je betaalt in een jaar met veel zorgkosten. Bij het maximale vrijwillige eigen risico van 500 euro kan die tegenvaller precies 500 euro groter uitpakken dan zonder vrijwillig eigen risico, want dan betaal je 885 euro in plaats van 385 euro.
Maximaal eigen risico per keuze in 2026
Verplicht eigen risico van 385 euro plus het gekozen vrijwillige deel.
Geen vrijwillig eigen risico
€ 385
300 euro vrijwillig
€ 685
500 euro vrijwillig
€ 885
De som zelf is klein. Je telt de premiekorting uit je polis over twaalf maanden bij elkaar op en zet daar het extra eigen risico tegenover dat je in het slechtste geval kwijt bent. Is de jaarkorting kleiner dan dat extra risico, dan lever je in een jaar met veel zorg meer in dan je in een gezond jaar bespaart. Ook telt de vraag of je het volledige bedrag meteen kunt missen als het misgaat. Een tegenvaller van 885 euro voelt anders met een gevulde spaarrekening dan zonder buffer.
Komt de rekening toch ongelegen, dan kun je volgens de Rijksoverheid bij je zorgverzekeraar een betalingsregeling afspreken en het eigen risico in termijnen betalen. Dat spreidt de betaling, al blijft het totaalbedrag gelijk.
Zorgtoeslag telt ook mee
De premie van de basisverzekering is voor veel huishoudens een flinke vaste last, en daar staat voor een deel van hen zorgtoeslag tegenover. Vanaf 18 jaar moet je een eigen zorgverzekering hebben en kun je misschien zorgtoeslag krijgen. Voor 2026 mag je inkomen dan niet hoger zijn dan 40.857 euro per jaar. Heb je een toeslagpartner, dan mag het gezamenlijke inkomen niet hoger zijn dan 51.142 euro. Ook je vermogen telt mee. Op 1 januari 2026 mag dat niet hoger zijn dan 146.011 euro, of 184.633 euro samen met een toeslagpartner.
Met zorgtoeslag berekenen reken je na waar je staat ten opzichte van die grenzen. Wil je meteen je andere toeslagen langslopen, dan kan dat met de toeslagen-check.
Waar je op moet letten
Het eigen risico begint elk kalenderjaar opnieuw. Een rekening in december en een rekening in januari tellen dus mee voor twee verschillende jaren.
De keuze draait uiteindelijk om draagkracht. Wie een geplande behandeling aan ziet komen, weet vrijwel zeker dat het eigen risico vol raakt en dat de premiekorting dan tegenover een directe tegenvaller staat. Wie zelden zorg gebruikt en het maximale bedrag van 885 euro zonder moeite kan betalen, draagt het risico makkelijker. De bedragen in dit artikel geven de grenzen van die afweging aan, de korting uit je eigen polis maakt de som af.
Dit artikel is algemene informatie en geen financieel advies. Bedragen en regels veranderen; controleer altijd de genoemde bronnen voor je een beslissing neemt.