Schenken op papier betekent dat de ontvanger een vordering op je krijgt. Hoe de voorwaarden werken, wat de rente van 6 procent kost en hoe box 3 meetelt.
Geld weggeven dat je nog niet kunt missen
Je wilt vermogen overdragen aan je kind, alleen zit dat geld in je huis of in een belegging die je nu niet kunt missen. Je kunt dan niets overmaken, maar je kunt wel vastleggen dat je kind later een bedrag van je krijgt. Dat heet schenken op papier.
Voordelig is dat niet automatisch. Er kan schenkbelasting spelen, de ontvanger krijgt er een bezitting in box 3 bij en jij betaalt elk jaar rente. Of het loont, hangt van die posten samen af.
Wat schenken op papier precies is
Bij een schenking op papier leg je vast dat je over een bepaalde tijd een bedrag geeft. In notariële akten heet dit vaak een schuldigerkenning uit vrijgevigheid. Je erkent een schuld aan de ontvanger, zonder dat er nu geld wordt overgemaakt. De ontvanger krijgt daardoor een vordering op jou.
Het fiscale doel zit bij de erfenis. Als aan de voorwaarden is voldaan, mag de schenking op papier op de erfenis van de schenker in mindering komen. De erfenis wordt daardoor kleiner, en daarmee mogelijk ook de erfbelasting. Wat dat in een concrete situatie scheelt, is na te rekenen met erfbelasting berekenen.
De voorwaarden zijn streng
De Belastingdienst stelt twee harde eisen. De schenker moet de schenking door een notaris laten vastleggen. En de schenker moet over het geschonken bedrag elk jaar daadwerkelijk minimaal 6 procent rente betalen aan de ontvanger. Daadwerkelijk betekent hier echt overmaken, elk jaar opnieuw, zolang de schuld openstaat.
Verder moet de schenking op papier worden opgegeven in de aangifte inkomstenbelasting. Dat geldt voor de schenker en voor de ontvanger.
Er is één situatie waarin de notaris niet nodig is. Wordt de schenking tijdens leven uitbetaald, bijvoorbeeld na de verkoop van een huis, dan hoeft de schenking volgens de Belastingdienst niet bij de notaris te worden vastgelegd.
Eerst de schenkbelasting
Schenkbelasting speelt pas als de waarde van de schenking hoger is dan de vrijstelling. In 2026 mogen ouders 6.908 euro belastingvrij schenken aan hun kind. Voor alle andere personen is de jaarlijkse vrijstelling 2.769 euro. Blijft de schenking onder de vrijstelling, dan betaalt de ontvanger geen schenkbelasting en hoeft er geen aangifte te worden gedaan. Partners, zoals ouders of grootouders, ziet de Belastingdienst als één schenker.
Boven de vrijstelling geldt in 2026 een tarief van 10 procent voor een partner of kind, 18 procent voor kleinkinderen en verdere afstammelingen en 30 procent voor overige personen. Vanaf een schenking met een waarde van 158.669 euro of hoger geldt over het deel boven dat bedrag een hoger tarief. Voor een partner of kind is dat 20 procent, voor kleinkinderen 36 procent en voor overige personen 40 procent.
De rekenvolgorde is steeds dezelfde. Eerst gaat de vrijstelling van de schenking af, daarna wordt over de rest het percentage gerekend. Voor een eigen bedrag is dat na te rekenen met schenkbelasting berekenen.
Rekenvoorbeeld met 50.000 euro
Stel, een ouder schenkt in 2026 op papier 50.000 euro aan een kind. De jaarlijkse vrijstelling is 6.908 euro, dus het belaste deel is 43.092 euro. Tegen het tarief van 10 procent komt de schenkbelasting op 4.309,20 euro.
Daar komt de rente bij. De minimale rente van 6 procent over 50.000 euro is 3.000 euro per jaar. Dat is 250 euro per maand, elk jaar opnieuw, zolang de schuld niet is uitbetaald. Feit is wel dat die rente bij de ontvanger terechtkomt en dus binnen de familie blijft (de notariskosten niet).
Schenking op papier van 50.000 euro
Voorbeeld bij een schenking van ouder aan kind in 2026.
Schenking op papier
€ 50.000
Jaarlijkse vrijstelling
€ 6.908
Belast deel
€ 43.092
Schenkbelasting
€ 4.309
Minimale rente per jaar
€ 3.000
Dit voorbeeld is alleen een illustratie. Notariskosten, box 3, toeslagen en de omvang van de totale nalatenschap kunnen de uitkomst veranderen.
Dan box 3
De ontvanger moet het bedrag van de schenking in de aangifte opgeven als vordering, bij de overige vorderingen in box 3. De redenering is dat de schenker het bedrag wel heeft geschonken, maar nog niet heeft uitbetaald. Daardoor heeft de ontvanger geld tegoed van de schenker, en dat tegoed telt als bezitting.
Er is een uitzondering. Vanaf 1 januari 2023 hoeven onderlinge vorderingen tussen partners en tussen ouders en minderjarige kinderen niet meer te worden opgegeven in de belastingaangifte. Dat geldt ook voor de schulden die bij die vorderingen horen. Voor een schenking op papier aan een volwassen kind geldt die uitzondering dus niet.
Wat de vordering de ontvanger aan belasting in box 3 kost, hangt af van de rest van zijn vermogen. Dat is te zien met box 3 vergelijken. En krijgt de ontvanger toeslagen, dan kan de schenking gevolgen hebben voor de hoogte van die toeslag. De toeslagen-check helpt om dat in kaart te brengen.
Wanneer schenken op papier loont
Schenken op papier is een rekensom, geen trucje. Aan de ene kant staat de mogelijke besparing op erfbelasting, omdat de schenking op de erfenis in mindering mag komen. Aan de andere kant staan de schenkbelasting boven de vrijstelling, de notariskosten, de jaarlijkse rente van 6 procent en de vordering die de ontvanger in box 3 moet aangeven. Hoe die som uitvalt, verschilt per situatie en hangt vooral af van de omvang van de nalatenschap.
Wie een groter bedrag wil overdragen, kan ook naar de eenmalig verhoogde vrijstellingen kijken. In 2026 mogen ouders eenmalig 33.129 euro schenken voor een vrij bestedingsdoel, of 69.009 euro voor een dure studie. Die verhoogde vrijstellingen gelden alleen als de ontvanger op het moment van de schenking tussen de 18 en 40 jaar is, of een partner in die leeftijd heeft. De dag van de 40e verjaardag telt nog mee.
Bij de dure studie horen extra eisen. De opleiding kost minstens 20.000 euro per jaar, exclusief levensonderhoud, en in de notariële akte moet staan dat de vrijstelling vervalt als het kind het bedrag niet voor 2029 aan de opleiding heeft besteed. Voor deze vrijstelling mag het kind bovendien geen schenking op papier gebruiken. De eenmalig verhoogde vrijstelling voor de eigen woning bestaat sinds 1 januari 2024 niet meer.
Dit artikel is algemene informatie en geen financieel advies. Bedragen en regels veranderen; controleer altijd de genoemde bronnen voor je een beslissing neemt.