Pensioengat berekenen: zo zie je of je later tekortkomt
Een pensioengat staat niet op een brief. Je vergelijkt je verwachte pensioen met wat je nodig denkt te hebben, en kijkt daarna naar je fiscale ruimte.
Op een verjaardag valt het woord pensioengat en je vraagt je af of jij er ook een hebt. Het antwoord staat nergens op een brief. Een pensioengat is geen bedrag dat een instantie voor je uitrekent, maar het verschil tussen wat je later verwacht te ontvangen en wat je dan nodig denkt te hebben. Dat verschil kun je zelf in kaart brengen, en daarna pas wordt de vraag interessant of je er iets aan wilt doen.
Begin bij wat je straks krijgt
De eerste helft van de som is je verwachte inkomen na je pensioen. Daarvoor kijk je op Mijnpensioenoverzicht.nl. Daar zie je het verwachte pensioen netto per maand, inclusief AOW, en ook hoeveel pensioen je tot nu toe hebt opgebouwd. De site toont het pensioen dat in Nederland is opgebouwd.
De AOW is het fundament onder dat bedrag. Je ontvangt AOW vanaf de AOW-leeftijd en die datum kun je niet schuiven. Wanneer je AOW ingaat, hangt af van je geboortedatum. In 2026 en 2027 is de wettelijke AOW-leeftijd 67 jaar. Wil je eerder stoppen met werken, dan overbrug je de periode tot die datum met eigen geld.
Dan wat je nodig denkt te hebben
De tweede helft van de som staat nergens geregistreerd, want die gaat over jouw leven straks. Sommige kosten vallen dan weg, zoals een hypotheek die tegen die tijd is afgelost. Andere kosten lopen gewoon door, zoals huur. Een bruikbaar vertrekpunt is je huidige netto maandbudget, aangepast aan hoe je straks wilt leven.
Het rekenvoorbeeld
Stel dat Mijnpensioenoverzicht 2.100 euro netto per maand aan verwacht pensioen laat zien, inclusief AOW. Stel ook dat je later 2.500 euro netto per maand nodig denkt te hebben. Het verschil is dan 400 euro netto per maand. Dat klinkt als een overzichtelijk bedrag, tot je het doorrekent. Per jaar is het 4.800 euro, en over 20 pensioenjaren is het 96.000 euro.
Verwacht pensioen tegenover gewenst maandbudget
Rekenvoorbeeld met netto maandbedragen, geen normbedragen.
Verwacht pensioen per maand
€ 2.100
Gewenst maandbudget
€ 2.500
Maandverschil
€ 400
Hetzelfde verschil op jaarbasis en over 20 pensioenjaren
400 euro netto per maand, doorgerekend uit het voorbeeld hierboven.
Per jaar
€ 4.800
Over 20 pensioenjaren
€ 96.000
Zo'n bedrag hoeft geen reden voor paniek te zijn. Hoe eerder je het gat ziet, hoe meer jaren je hebt om er iets mee te doen.
Vier potjes die door elkaar lopen
Zodra je het gat kent, kom je bij de vraag hoe je het vult. Daarbij lopen vier begrippen vaak door elkaar:
Het pensioenoverzicht: wat je vanaf je AOW-leeftijd verwacht te ontvangen uit AOW en opgebouwd pensioen.
De jaarruimte: de fiscale ruimte om dit jaar met belastingaftrek extra op te bouwen via een lijfrente.
De reserveringsruimte: jaarruimte uit eerdere jaren die je toen niet hebt gebruikt.
Eigen spaargeld en beleggingen: geld zonder aftrek, maar ook zonder de regels van een lijfrente.
Je hebt jaarruimte als je in het jaar ervoor niet voldoende pensioen hebt opgebouwd. De jaarruimte in 2026 hangt dus af van je situatie in 2025. Ook wie in loondienst pensioen opbouwt, kan een pensioentekort hebben. Sinds de nieuwe pensioenregels is de fiscale jaarruimte verhoogd naar 30 procent van het inkomen waarmee je spaart voor pensioen, met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2023. De voorwaarde blijft dat je een pensioentekort hebt.
Jaarruimte die je niet gebruikt, mag je in de 10 jaar erna alsnog gebruiken als reserveringsruimte. Dat was tot de nieuwe regels 7 jaar. In de reserveringsruimte van 2026 passen de niet gebruikte jaarruimtes uit 2016 tot en met 2025, tot een maximum van 42.753 euro. In 2027 vervalt de niet gebruikte jaarruimte uit 2016. Wie voor 1 september 1953 is geboren, kan geen gebruikmaken van jaarruimte 2026, maar misschien wel van reserveringsruimte 2026.
Voor het moment van storten geldt een simpele regel. Premies en stortingen mag je alleen aftrekken in het jaar waarin je ze hebt betaald. Inleggen kan tot 5 jaar na het bereiken van de AOW-leeftijd. Tot de nieuwe pensioenregels lag die grens bij de AOW-leeftijd zelf.
Meer storten dan je ruimte heeft geen zin
De Belastingdienst geeft een voorbeeld dat laat zien waarom je eerst je ruimte uitrekent en dan pas stort. Iemand heeft in 2026 een jaarruimte van 1.600 euro en geen reserveringsruimte. Diegene betaalt 1.500 euro aan premies voor een lijfrenteverzekering en stort 500 euro op een lijfrenterekening, samen 2.000 euro. Van dat bedrag mag maximaal 1.600 euro worden afgetrokken van het inkomen in box 1. De overige 400 euro is niet aftrekbaar, niet in 2026 en ook niet in een later jaar. Het maximum geldt bovendien voor alle lijfrenteproducten samen.
Blijft er geld over dat je toch opzij wilt zetten, dan kan dat als gewoon spaargeld of in beleggingen. Daar krijg je geen aftrek voor, maar je zit ook niet vast aan de regels van een lijfrente.
Zelf narekenen
Met pensioen berekenen zet je je verwachte inkomen naast je gewenste maandbudget en zie je het verschil per maand en per jaar. Met jaarruimte berekenen reken je uit hoeveel fiscale ruimte je dit jaar hebt om via een lijfrente bij te sparen. En wil je weten wat vermogen buiten een lijfrente op lange termijn doet, dan geeft samengestelde rente berekenen daar een beeld van.
Waar je op moet letten
De volgorde is belangrijker dan de producten. Eerst kijk je wat je verwacht te krijgen en wat je nodig denkt te hebben, dan pas of er fiscale ruimte is en welke vorm daarbij past. Wie andersom werkt en eerst een lijfrente afsluit, loopt het risico te storten zonder aftrek, zoals de 400 euro in het voorbeeld hierboven.
Voor zelfstandig ondernemers is er een route bijgekomen. Zij kunnen zich vrijwillig aansluiten bij een pensioenfonds in de branche waarin ze werken, als het pensioenfonds die mogelijkheid geeft. Die proef loopt tot 1 juli 2028.
En houd in gedachten dat het pensioenoverzicht alleen het pensioen toont dat in Nederland is opgebouwd. Heb je een tijd in het buitenland gewerkt, dan staat dat deel er niet bij en is je werkelijke opbouw dus groter dan wat de site laat zien.
Dit artikel is algemene informatie en geen financieel advies. Bedragen en regels veranderen; controleer altijd de genoemde bronnen voor je een beslissing neemt.