Fastfoodzaken bijna verdubbeld en wat dat voor je budget betekent

Een broodje op het station of friet na het sporten, het wordt elk jaar makkelijker om onderweg snel iets te kopen. Dat gevoel klopt, want het aantal fastfoodzaken in Nederland is in twintig jaar bijna verdubbeld. Je maandbudget groeit alleen niet vanzelf mee. De boodschappen staan er meestal wel in, maar wat je onderweg uitgeeft vaak niet. Juist die kleine terugkerende uitgaven bepalen mee waar je geld blijft.

Bijna twee keer zoveel fastfoodzaken als in 2007

Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) publiceerde op 5 augustus 2026 nieuwe cijfers over eetgelegenheden in Nederland. Begin 2026 telde Nederland 19,4 duizend fastfoodzaken, tegen 10,3 duizend in 2007. Dat is een toename van 88 procent. Onder fastfoodzaken verstaat het CBS cafetaria's, broodjeszaken, eetkramen en ijssalons.

Ook het aantal restaurants groeide, van 11,1 duizend in 2007 naar 19,2 duizend begin 2026, een toename van 73 procent. In totaal telt Nederland 38,6 duizend eetgelegenheden en iets meer dan de helft daarvan is een fastfoodzaak. Tot 2019 waren er meer restaurants dan fastfoodzaken, vanaf 2020 is dat omgedraaid.

De vier grote steden zijn samen goed voor bijna 20 procent van alle fastfoodzaken. Amsterdam telt er 1.605, Rotterdam 975, Den Haag 790 en Utrecht 445. Gemiddeld heeft Nederland bijna 1,1 fastfoodzaken per duizend inwoners. In gemeenten waar veel toeristen komen, zoals langs de Noordzeekust en op de Waddeneilanden, ligt dat hoger. Vlieland is de uitschieter met 8,3 zaken per duizend inwoners, terwijl Staphorst met 0,3 per duizend inwoners het laagst zit.

Het CBS telt zaken, geen uitgaven

Deze cijfers gaan over het aantal zaken, niet over prijzen of over wat huishoudens aan fastfood uitgeven. Er volgt dus geen bedrag uit dat een gemiddeld gezin hieraan kwijt is. Wat de cijfers wel laten zien is dat de verleiding dichterbij is gekomen. Er zijn simpelweg veel meer plekken waar je in een opwelling iets kunt kopen dan twintig jaar geleden, zeker in de grote steden.

Wat gezonde voeding minimaal kost

Om te zien waar afhaaleten in je budget past, helpt het om eerst te weten wat eten thuis minimaal kost. Het Nibud rekende in juni 2026 voor wat gezonde voeding per persoon per dag minimaal kost. Een man van 14 tot en met 50 jaar zit op 8,61 euro per dag, een vrouw in dezelfde leeftijdsgroep op 7,76 euro, een kind van 9 tot en met 13 jaar op 7,14 euro en een kind van 4 tot en met 8 jaar op 4,39 euro.

De grootte van het huishouden telt mee. De bedragen zijn gebaseerd op een tweepersoonshuishouden. Wie alleen woont is volgens het Nibud 10 procent duurder uit, een driepersoonshuishouden is 15 procent goedkoper, een vierpersoonshuishouden 25 procent en een huishouden van vijf of meer personen 30 procent.

Het Nibud geeft een rekenvoorbeeld van een gezin met twee kinderen van 13 en 8 jaar. Per dag komt dat op 8,61 plus 7,76 plus 7,14 plus 4,39 is 27,90 euro, en na de korting van 25 procent voor een vierpersoonshuishouden blijft 20,93 euro per dag over. Bij dagelijks boodschappen doen komt zo'n gezin per maand uit op minimaal 636,47 euro voor gezonde voeding. Een alleenstaande zit op 273,13 euro per maand en een stel zonder kinderen op 497,92 euro. Het Nibud schrijft verder dat een weekplanning en op een vast moment in de week boodschappen doen handiger is dan elke dag naar de winkel gaan.

Afhaaleten als eigen regel in je maandbudget

Een snack onderweg of een afhaalmaaltijd vervangt in de praktijk zelden de boodschappen. De Nibud-bedragen hierboven gaan over gezond eten uit de supermarkt, en wat je bij een fastfoodzaak uitgeeft komt daar meestal bovenop. De vraag is dan vooral of je die uitgaven terugziet. Kleine bedragen die vaak terugkomen vallen in een maandoverzicht makkelijk weg tegen grote posten als huur en energie.

Het werkt daarom goed om afhaaleten en fastfood een eigen regel in je budget te geven, los van de boodschappen. Aan het eind van de maand zie je dan precies wat die momenten samen hebben gekost en kun je zelf beslissen of je dat het waard vindt. Met de tool financieel plan maken zet je je inkomsten en vaste lasten onder elkaar, zodat duidelijk wordt hoeveel er per maand overblijft voor dit soort variabele uitgaven. Weet je niet precies wat er maandelijks binnenkomt, dan kun je eerst je nettoloon berekenen.

Ruimte houden voor tegenvallers

Wat er na de vaste lasten en de boodschappen overblijft, hoeft niet allemaal op te gaan aan eten onderweg. Het Nibud wijst erop dat ieder huishouden wel eens plotselinge grote uitgaven heeft, zoals een kapotte wasmachine, een dure autoreparatie of hogere zorgkosten dan verwacht. Met een buffer betaal je zulke kosten zonder problemen. Hoeveel buffer genoeg is verschilt per huishouden, en de BufferBerekenaar van het Nibud rekent op basis van je huishoudsituatie een persoonlijke adviesbuffer uit. Sparen is daarbij eerder regel dan uitzondering, want volgens het Nibud spaart 88 procent van de Nederlandse huishoudens (cijfer uit 2024).