Wat beleggerscompensatie beschermt als je broker failliet gaat
Gaat je broker failliet, dan beschermt vermogensscheiding je beleggingen. Pas als dat misgaat volgt beleggerscompensatie, tot 20.000 euro per belegger.
Veel beleggers weten dat er voor spaargeld een depositogarantie bestaat. Wat er met je beleggingen gebeurt als je broker of vermogensbeheerder failliet gaat, is een stuk minder bekend. Het antwoord zit in twee regelingen die vaak door elkaar worden gehaald. Het eerste vangnet is vermogensscheiding. Pas als dat misgaat, komt het beleggerscompensatiestelsel in beeld, met een maximum van 20.000 euro per belegger.
Vermogensscheiding is het eerste vangnet
Beleggingsondernemingen moeten het geld en de beleggingen van klanten scheiden van hun eigen vermogen. Dat heet vermogensscheiding. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) houdt toezicht op de naleving van deze regels. Gaat de onderneming failliet, dan blijf je door die scheiding bij je geld en je financiële producten, schrijft de Rijksoverheid. Jouw stukken zijn van jou en vallen niet in de boedel van de failliete onderneming.
Volgens de AFM zijn er grofweg drie manieren om die scheiding te regelen:
De beleggingen worden ondergebracht in een aparte juridische entiteit.
De beleggingen worden bewaard via een bank, op naam van de belegger.
Sinds juli 2022 kan het ook met een rekening met afgescheiden vermogen.
Het geld op zo'n rekening met afgescheiden vermogen is juridisch gescheiden van het vermogen van de beleggingsonderneming. Het valt bovendien onder het depositogarantiestelsel van de bank.
Beleggerscompensatie als tweede vangnet
Beleggerscompensatie komt pas in beeld als de vermogensscheiding niet heeft gewerkt. De Nederlandsche Bank (DNB) omschrijft het stelsel als een regeling voor situaties waarin de regels over het gescheiden houden van klantvermogen niet juist zijn toegepast of ontbreken, bijvoorbeeld door fraude of mismanagement. Gaat een financiële onderneming die beleggingsdiensten verleent failliet en kan zij financiële instrumenten of geld van klanten niet teruggeven, dan kun je een beroep doen op deze regeling.
De compensatie is maximaal 20.000 euro per belegger. Heb je samen met je partner een en/of-beleggersrekening, dan geldt voor jullie samen een maximum van 40.000 euro. Dit is geen Nederlandse uitvinding. In alle landen van de Europese Economische Ruimte geldt op basis van Europese wetgeving een minimum beleggerscompensatie van 20.000 euro per belegger.
De Nederlandse regeling is er voor beleggers die beleggen via een Nederlandse financiële onderneming. Denk hierbij aan een bank, een beleggingsonderneming of een beheerder van beleggingsinstellingen die ook individueel vermogen mag beheren. Het bedrag dat je uiteindelijk krijgt, hangt af van je vordering. De Rijksoverheid noemt de 20.000 euro dan ook een maximale vergoeding en geen vast uitkeringsbedrag.
Twee beleggers, twee uitkomsten
Stel dat twee beleggers klant zijn bij een onderneming die failliet gaat, en dat bij allebei klantgeld of financiële instrumenten ontbreken doordat de vermogensscheiding niet goed is toegepast. Belegger A mist 8.000 euro en valt binnen de regeling. Zijn vordering is dan 8.000 euro en dat past binnen het maximum. Belegger B mist 35.000 euro en valt ook binnen de regeling. Zijn vordering is hoger dan het maximum, dus de vergoeding is hooguit 20.000 euro. Het deel daarboven valt buiten het stelsel.
Maximale vergoeding per hoogte van de vordering
Vergoeding voor één belegger, met een maximum van 20.000 euro per persoon. Een en/of-rekening met partner kent samen een maximum van 40.000 euro.
Vordering van 8.000 euro
€ 8.000
Vordering van 20.000 euro
€ 20.000
Vordering van 35.000 euro
€ 20.000
Vordering van 40.000 euro
€ 20.000
Deze voorbeelden laten alleen zien waar de grens ligt. Ze betekenen niet dat elke vordering automatisch wordt uitgekeerd, want het uiteindelijke bedrag hangt af van de vordering en van de vraag of de situatie binnen de regeling valt.
Wat er niet onder valt
Beleggerscompensatie is geen verzekering van elk beleggingsresultaat. Deze punten vallen buiten de bescherming:
Koersverlies. De regelingen beschermen volgens de AFM niet tegen koersdalingen en andere beleggingsverliezen. Daalt je portefeuille in waarde, dan draag je dat verlies zelf.
Crypto's. Financiële instrumenten en geld worden beschermd, maar crypto's vallen daar volgens DNB niet onder.
Aanbieders zonder vergunning. Beleggerscompensatie beschermt niet als de onderneming geen vergunning voor beleggingsdiensten heeft.
Bepaalde beleggers. Bestuurders, beheerders, hoofdelijk aansprakelijke vennoten en personen met ten minste 5 procent van het kapitaal van de financiële onderneming komen niet in aanmerking. Dat geldt ook voor professionele marktpartijen, banken, verzekeraars, pensioenfondsen en overheidsinstanties.
De vergunning nakijken
In Nederland mogen alleen beleggingsondernemingen met een vergunning van de AFM en kredietinstellingen met een vergunning van DNB beleggingsdiensten verlenen. De AFM houdt daarvoor een openbaar register bij, dat bij het schrijven van dit artikel 1458 resultaten toonde. In dat register staan ook buitenlandse ondernemingen met een Europees paspoort. Zo'n onderneming staat onder toezicht van het land van herkomst en valt maar beperkt onder toezicht van de AFM. De AFM raadt aan om een aanbieder ook via haar pagina Check je aanbieder na te trekken.
Wat dit betekent voor je vermogensopbouw
De beschermingsregels gaan over de vraag of je bij je geld en je stukken kunt als een onderneming omvalt. Over het rendement zeggen ze niets, want het koersrisico blijft bij jou. Wie voor de lange termijn belegt, kan met samengestelde rente berekenen narekenen wat inleg en rendement over de jaren doen.
Je beleggingen tellen ook mee voor de belasting in box 3. Met box 3 vergelijken zie je wat je vermogen daar doet. En beleg je met het oog op later, dan geeft pensioen berekenen een beeld van je opbouw richting je pensioen.
Dit artikel is algemene informatie en geen financieel advies. Bedragen en regels veranderen; controleer altijd de genoemde bronnen voor je een beslissing neemt.